De politie en het Openbaar Ministerie zien in westerse landen nieuwe hackers opkomen. Ze ontmoeten elkaar online in een los samenhangend netwerk van individuen. Ze zijn niet ideologisch of politiek gemotiveerd, het gaat ze vooral om geld en status. Dat schrijven de politie en het OM in hun Cybercrimebeeld van dit jaar.
"Dit zijn personen tussen de 11 en 25 jaar", zegt Stan Duijf, verantwoordelijk voor de aanpak van cybercriminaliteit bij de politie. "Ze komen vooral uit westerse landen, spreken Engels, werken in een soort van online netwerk en plegen vooral data- en cryptodiefstallen."
Voorheen werd bij cybercriminaliteit eerst naar niet-westerse landen gekeken, zoals Rusland, waar westerse opsporingsautoriteiten niet of nauwelijks toegang toe hadden. "Nu zien we dat er ook echt westerse criminelen op komst zijn die online samenwerken en serieuze vormen van cybercriminaliteit plegen."
Als voorbeeld noemt het rapport de hack op telecomprovider Odido, begin dit jaar. Volgens het OM en de politie werd die uitgevoerd door criminelen die schuilgaan achter de naam ShinyHunters. Twee maanden geleden zei de politie dat er vermoedelijk Nederlandse criminelen bij betrokken waren.
De hackers eisten losgeld van Odido na het stelen van persoonsgegevens van zes miljoen klanten. Odido ging daar niet op in, met als gevolg dat de data online te koop werden aangeboden.
Volgens Duijf begint de verleiding van jongeren om de cybercriminaliteit in te gaan al vroeg, op games als Roblox, Fortnite of Minecraft. "In die games chatten ze met andere mensen en worden ze op die manier verleid. Het gaat net zoals op het schoolplein, ze beginnen met kattenkwaad. Maar uiteindelijk kunnen ze uitgroeien tot cybercriminelen."
In 2025 werden naar schatting 2,5 miljoen mensen slachtoffer van cybercrime. Duijf ziet de dreiging van cybercriminaliteit steeds groter worden. De opkomst van AI helpt daarbij. Door gebruik te maken van kunstmatige intelligentie wordt het plegen van cybercriminaliteit steeds makkelijker en het herkennen door burgers van bijvoorbeeld phishingmails steeds moeilijker.
Politie en OM maken zich grote zorgen over deze ontwikkelingen. De politie kan die niet alleen tegenhouden. "Dit is een verantwoordelijkheid voor iedereen, dus dat betekent organisaties, overheden, maar ook individuele burgers die hier alert op moeten zijn.